|
|
|
*** Miniatuur 1:12
***
sieraden en onderdelen
|
ZADENOPVANG
ZADEN VERZAMELEN UIT EIGEN TUIN (of bij een ander) Klik op
(foto) om foto's van zaden en zaaddozen te bekijken (Helaas ken ik niet alle Nederlands plantennamen)
OPVANG ZADEN
Bijna elke plant maakt zaden, maar als je de uitgebloeide bloemen eruit knipt niet, je krijgt dan meestal wel een vollere bloei maar geen zaden.
Eerst krijgt de plant bloemen, dan worden het bessen, peulen of zaaddozen. De natuur heeft het allemaal slim bedacht om de zaden te verspreiden: of de zaden gaan met insecten mee die ze dan ergens laten vallen, of vogels eten bessen en die poepen de zaadjes op een andere plek uit, of de wind blaast de lichte zaden weg, of de zaden vallen gewoon op de grond in de buurt van de plant en zaait zich daar vaak uit (krijgen ze bij mij weinig kans voor)
De kunst is om de zaden op tijd op te vangen (soms letterlijk).
Zaden verzamelen kan bijna het hele jaar, het ligt er natuurlijk aan wanneer de plant bloeit. Als de zaaddozen bruin beginnen te worden dan is het tijd om te kijken of de zaden rijp zijn.
Bij sommige soorten is het duidelijk zoals bij de Papaver, je hoort de zaden rammelen. Bij andere soorten vallen de zaden eruit als je de plant met zaaddozen aanraakt, zoals bij Campanula (Klokjesbloem) (foto) en Dipsacus (Kaardebol) (foto). Dit is dan een kwestie van een bakje eronder en opvangen.
Weer andere soorten hebben een andere manier bedacht om van de zaden af te komen, zoals de Geranium (foto) deze heeft een prachtig systeem om de zaden te katapulteren, de zaden schieten alle kanten op als ze rijp zijn, nu kun je om deze plant als het bijna zover is er een netje van bv vitragestof heen hangen om de zaden op te vangen, wel zorgen dat ze er niet uit vallen, of regelmatig kijken of je wat kunt opvangen of ze net op tijd, voordat de zaden worden weggeworpen, de zaden met zaaddozen afknippen en ze in een doos met een krant erover (om de wegschietende zaden tegen te houden) wachten totdat je zaden kunt rapen. Dit laatse heb ik gedaan en hiermee heb ik meer zaden verzameld dan voorheen.
Andere zaaddozen zitten keurig verpakt en moeten los gepeuterd worden zoals de Trifoliums en Dracocephalum (foto) en Anthyllis soorten, om deze te verkrijgen moet je over geduld en tijd beschikken, want in sommige (niet in allemaal) “zakjes” zitten zaden, dit kun je voelen aan een verdikking in het “zakje”, deze er dan uit knijpen en je hebt er een zaadje bij (vandaar dat ik er weinig zaden van aanbied).
De zaden van Lupines zijn ook duidelijk (peulen), deze ook op tijd weg halen en in bakje met papier erover wegzetten, de zaden schieten door de ruimte als je ze niet afdekt. Zo ook bij de Eschscholzia (als je ze met plastic afdekt gaan ze schimmelen)
Veel zaaddozen herken je duidelijk, als de zaden rijp zijn dan gaan de dozen een beetje open staan voor het geval het waait dan vallen ze eruit en kunnen ze zich vermeerderen, zoals de meeste Lychnis (foto) soorten en Aquilegia’s en ook de Campanula's.
Achillea zaden zie je bijna niet, als de bloem is uitgebeloeid gewoon laten staan, als alles goed bruin is de ex bloem eruit knippen en wat los peuteren, er vallen dan veel schilletjes uit, lijkt het, maar er zitten zaadjes tussen, je ziet ze bijna niet en zijn ook heel lastig om eruit te halen, gewoon alles bewaren en zaden en schilletjes zaaien.
Enkele soorten hebben kleverige zaaddozen of met hele kleine weerhaakjes, stel er komt een dier in de buurt van deze zaaddozen dan blijven ze aan de vacht hangen en valt er ergens anders van af zoals Salvia’s (foto), Petunia (kleverige zaden), Geums (Nagelkruid), Cynoglossums en Eryngiums (Sierdistels) (foto) maar wat aan de vacht van een dier kan blijven hangen kan dan ook aan je kleren blijven zitten, als je niet weet welk soort het was heb je er helaas niet veel aan, of het moet je niet veel uitmaken en je laat je verrassen.
Andere soorten moeten voor het wegwaaien gevangen worden, het zijn net pluisjes zoals bij de Hieracium, Scorzonera, Leontopodium en de Haplopappus, de zaden doen hetzelfde als bij de Paardenbloem, ze zijn zo weg.
Sommige zaden lijken niet echt op zaden, maar zijn het toch, de bloem is uitgebloeid en dan wachten op zaden, ze lijken vaak nog op de bloem, zoals de Sanguisorba (Pimpernel) doordat de "bloem" steeds bruiner wordt valt het niet op, maar het zijn zaden geworden. De zaden van de Echium (kogeldistel) is ook iets wat je niet zeker weet, als je op de prikkelige grote zaden duwt dan moet je duidelijk een verdikking voelen, zo niet dan is de zaaddoos leeg, dan ook geen nieuwe plant.
Echinacea (zonnehoed) soorten maken zaden in de hoed, er komen dan creme (zit zijn de echte zaden) dingen uit en zwarte dingen, als je twijfelt zaai dan alles, er zal vast wel zaden tussen zitten.
De zaden van de Carex grayi lijken op de stengel net sterren, als je de ze aanraakt dan kunnen ze ervanaf vallen (dan weet je ook dat ze rijp zijn, maar vaak zijn deze zakjes leeg, dus ook hier op duwen om te voelen of er zaden in zitten.
De Ursinia maakt kleine witte bloemetjes als zaden, deze waaien ook zo weg.
De Oxypetalum en Asclepias (Zijdeplant) maken peulen met daarin platte zaden met zijde achtige pluisjes, als de peulen openbreken waaien ze vanzelf weg.
Als je door de tuin loopt dan kom je vanzelf wel zaden tegen, laat je gewoon verrassen door de natuur. Als je twijfelt of het wel zaden zijn of schilletjes, bewaar beide en zaai ze de volgende keer en misschien kom je wel erachter wat de zaden waren.
Hieronder nog een paar foto’s van zaden en zaaddozen (foto) (foto) (foto) (foto) (foto) (foto) (foto) (foto)
Nog een foto van mijn hobbykamer waar de zaden staan te drogen (foto)
Hier is nog een link met vele goede tips (Engelstalig) waaronder zaai / kiemtips en foto's van zaaddozen: http://www.theseedsite.co.uk/seedpods.html
BEWAREN VAN DE ZADEN
Na het opvangen van de zaden, elk apart in een bakje of plastic koffiebekertje met de juiste naam erbij, laat ik zelf de zaden vaak nog in de zaaddoos in de schuur (of garage, overkapping waar het niet waait) 2 weken staan om er eventueel wat beestjes uit te laten kruipen en te laten drogen.
Dan ga ik de zaden schonen, ontdoen van schilletjes en blaadjes enz. Sommige soorten laten het makkelijk doen, meestal zijn de zaden zwaarder dan de rest en vallen ze onderop de bodem, je kunt vaak de schilletjes wegblazen (niet te hard) zoals bij de Cosmos (foto) soorten. Bij de fijnere zaden gebruik ik theezeefjes om de zaden te zeven (Linaria, Campanula, Oenothera (foto), Papaver) zelf heb ik zeven met verschillende mazen. Sommige zaden laten zich niet makkelijk schonen, of je ziet de zaden nauwelijks (Achillea soorten) deze soorten verstuur ik dan met schilletjes (wel meer dan normaal)
De bekertjes en bakjes zet ik dan in een droge warme kamer, waar ze goed kunnen drogen. Als de zaden niet goed droog zijn kunnen ze gaan schimmelen en dan heb je alle moeite voor niets gedaan. Dit drogen is meestal ook 2 weken voor sommige soorten (dikten) korter of langer. .
Als de zaden goed droog zijn kun je ze in envelopen (hoekjes dichtplakken anders vallen de zaden eruit) of in plastic zakjes (in gripzakjes waar ik gaatje heb ingeprikt om ze niet luchtdicht te bewaren (evt. schimmel) of in glazen potjes bewaren. Als je ze op alfabet bewaard scheelt het een hoop zoekwerk. Kan in een schoenendoos bewaard worden (als het er meer worden een ladenkast) Op het moment heb ik zelf een ladenkast waarin ze keurig op alfabet staan.
Sommige soorten moeten koel bewaard worden, om ze vers te houden, dit is beter voor de kiem (Angelica soorten), deze bewaar ik in een koelkast in mijn berging (goed verpakt)
ZADENRUIL
Mocht je door het virus zijn aangestoken en nog verder wil gaan en zaden wil ruilen dan is het handig om de zaden eerst in zakjes te verpakken (evt. zelf vouwen): http://davesgarden.com/files/seedpackets/ of in plastic gripzakjes te verpakken (herbruikbaar), vermeld de naam en evt. kleur, hoogte en soort.
Als je de zaden los in een envelop verstuurt dan is de kans groot dat de helft (door de kiertjes) eruit valt en door de postmachine wordt vermalen. Om de zaden te versturen is het beter om de zakjes op stukjes (zo groot als nodig) kleine plastic noppenfolie (bij tuincentra per meter te krijgen) te verpakken (plakken), zodat de sorteermachine van de TNT de zaden niet kan verkruimelen, of in luchtkussenenvelop maar deze zijn vrij kostbaar als er maar een paar zaden verstuurd moet worden.
Als het om kleine zaden gaat (Papaver, Lychnis, Silene) kan ook tissue gebruikt worden, maar als het om de zonnebloemzaden gaat dan is de kans groot dat er niet veel van over blijft.
Zaden die geruild/verstuurd worden zijn eigenlijk bedoeld om een paar leuke planten in de tuin te krijgen, zelf verstuur ik gemiddeld 20 zaden per soort, van de grotere soorten minder en van de kleinere soorten meer.
Maak van te voren een zadenlijst (liefst in de Latijnse namen deze zijn internationaal) waarop de soorten, kleur, hoogte en eventueel bijzonderheden vermeld. Als je over een soort twijfelt en de juiste naam niet weet dan kun je dat beter eerlijk vermelden om teleurstellingen (van een ander) te voorkomen. Natuurlijk kun je zelf zaden hebben die je in goed vertrouwen hebt geruild/gekocht toch fout benoemd zijn (dat kan iedereen gebeuren zelfs bij professionele zadenleveranciers!). Internet heeft veel informatie om bepaalde soorten te achterhalen.
Als ik via e-mail ruil bewaar ik de e-mails een tijdje om, als het nodig is bepaalde informatie te verschaffen (of vragen).
Bij zadenruil/verkoop beloof geen zaden waarvan je verwacht dat ze binnenkort rijp zijn, het kan wel eens wat gebeuren waardoor je helemaal geen zaden hebt (is mij dus ook gebeurd), bv storm, slakken, woelrat/muis, de plant kan ook visite hebben gehad van diertjes die dol op bepaalde zaden zijn en weg zijn je zaden.
Er zijn verschillen sites waar je zaden kunt ruilen:
nationaal:
of internationaal (Europa):
of internationaal:
Op de link: LINKS + BOEKEN staan misschien nog wat meer links waar je wat aan kunt hebben.
|
